Dobra i efektywna komunikacja z ludźmi wiąże się z wysoko rozwiniętą tolerancją i akceptacją siebie i innych ludzi. Samoświadomość obejmuje umiejętność obserwacji, rozumienia znaczenia słów, uczuć i pragnień.
Zdajemy sobie sprawę z różnic występujących wśród ludzi. Obejmują one postawy, zasady, komunikację i zachowanie. Co nie znaczy, że wtedy nigdy nie dojdzie do konfliktu. Konflikty były i będą – są nieuniknione. Zdolność do konfliktu jest także oznaką zdrowia człowieka. Dobry, zdrowy konflikt jest formą kontaktu. Zacieranie różnic, niepodejmowanie problemów, wycofywanie się z nich prowadzą do dysfunkcji rodzin i grup społecznych.

W funkcjonalnej grupie wszyscy partnerzy zaangażowani są w proces radzenia sobie z różnicami. Ani nie pozostają w stałych konfliktach, ani nie przystosowują się do nich, tylko walczą uczciwie tzn. uczą się je rozwiązywać. Ważne jest, aby reguły postępowania były jawne i z góry określone. Zdrowe, funkcjonalne zasady pozwalają każdemu członkowi grupy na plastyczność i spontaniczność. Błędy są traktowane jako okazje do rozwoju. Przynosi to ze sobą poczucie bezpieczeństwa, radość ze współżycia z ludźmi, a każda osoba jest postrzegana jako wyjątkowa, cenna, wartościowa i niepowtarzalna.

Pomoc przy rozwiązywaniu konfliktów może przejawiać różne formy. Czasami wystarczy postawa życzliwego słuchacza a w innym przypadku konieczne jest zastosowanie wysoce wyspecjalizowanych złożonych metod działania.

Oto kodeks postępowania w rozwiązywaniu konfliktów.

1. Zachowujemy postawę asertywną, a nie agresywną – czyli szanujemy siebie wzajemnie, a nie dążymy do „dopadnięcia” partnera bez względu na koszty.
2. Unikamy wyliczania win i zagłębiania się w przeszłość. Ważna jest tylko teraźniejszość.
3. W rozmowie trzymamy się faktów i tematu, nie robimy sobie wymówek.
4. Wypowiadamy się w swoim imieniu, w osobie „ja” i nie stosujemy ocen.
5. Bierzemy odpowiedzialność za wypowiadane słowa.
6. Nie bawimy się w oratorstwo; uczciwość wymaga dokładności i kierowania się w stronę sedna sprawy.
7. Nie kłócimy się o szczegóły, które oddalają nas od rozwiązania.
8. Unikamy wzajemnego oskarżania się, które psuje atmosferę dobrej kłótni.
9. Aktywnie słuchamy i upewniamy się, że rozumiemy poprawnie. Dopiero wtedy możemy dać odpowiedź.
10. Zawsze staramy się rozwiązać jedną sprawę nie wszystkie na raz, bo pogubimy się w temacie.
11. Nie obrażamy się i kierujemy w stronę rozwiązania problemu, a nie udawadniania sobie i innym, że mamy rację.
12. Nie winimy siebie za „grzechy całego świata”.
13. Rozmawiamy o uczuciach swoich i drugiej osoby – okazujemy pragnienia.
14. Proponujemy znalezienie obopólnie korzystnych warunków.
15. Jasno precyzujemy swoje prawa i obowiązki, i je wypełniamy.
16. Cenimy sobie swoje zdanie i wartości, jakie reprezentujemy.

Jednym z paradoksów dobrze funkcjonującej grupy jest to, że gdy zwiększa się odrębność poszczególnych osób, wzrasta poczucie wspólnoty. Ludzie idą w kierunku samorealizacji, stają się indywidualistami, mierzą się z samotnością i wtedy zaczynają szukać partnerów, żeby kompensować swoje braki. Człowiek jest istotą towarzyską może na chwilę oddalić się, ale później wraca do stada, bo takie są jego potrzeby. Oczywiście będą zdarzały się konflikty i naruszanie granic. Jeśli jednak wszyscy są odpowiedzialni i zaangażowani w pracę na rzecz grupy, nie będą wycofywać się, ale podejmą walkę w uczciwy sposób, to zawsze będzie można rozwiązać każdy problem. A rozwiązywanie konfliktów powoduje, że człowiek odkrywa swoją wyjątkowość czuje się potrzebny, mądry i ma poczucie własnej wartości.
Istnieje wiele czynników, które utrudniają nam uzyskanie porozumienia lub wręcz je uniemożliwiają, są to: wpływy genetyczne i związane z nimi emocje i zachowania, temperament i potrzeby życia a szczególnie to, czego człowiek doświadczył w dzieciństwie, a nawet wpływ innych ludzi.

Utrzymywanie się przez dłuższy czas sytuacji konfliktowych, ich nasilanie i brak rozwiązań są przyczyną negatywnych oddziaływań na człowieka. Ludzie tracą panowanie nad sobą i swoimi emocjami, nasilają się bezproduktywne kłótnie, aktywnie przeciwstawiają się wcześniej ustalonym zasadom, drażnią swoim zachowaniem, obarczając winą za własne błędy lub złe zachowanie innych. Pojawiają się drażliwość i skłonność do szybkiej irytacji, gniewu i niechęci, zawziętość i chciwość.

W przypadku trudności z uzyskaniem porozumienia i rozwiązania konfliktu niezwykle ważne jest wsparcie całej grupy. Daje to poczucie siły i nie budzi osamotnienia, które może prowadzić do głębokich depresji. Nierozwiązywanie konfliktów może wywołać stany napięć, frustracji i prowadzić nawet do zmian chorobowych.

Właściwej współpracy z ludźmi uczymy się przez całe życie, bo to proces długi i wyczerpujący. Wymaga dużo serca, siły, inteligencji i wytrwałości. Ale w dużej mierze możliwy do wprowadzenia w życie i jakże potrzebny.

Chcemy znaleźć taki sposób życia, który pozwoli nam samym czuć się dobrze, a także pomoże innym osobom, aby w naszym towarzystwie czuły się jeszcze lepiej. Pragniemy żyć bez oskarżania i wzajemnego obwiniania się, chcemy stać się bardziej wrażliwymi ludźmi, umieć wyrażać własną irytację lub złość bez wyrządzania komukolwiek krzywdy.

Powinniśmy znaleźć drogę, która pozwoli traktować z pełnym szacunkiem potrzeby nasze i innych ludzi, aby nie tworzyć niepotrzebnych konfliktów. Najlepiej przerwać krąg bezużytecznych rozmów i wyposażyć siebie w wiedzę i umiejętności, które umożliwiają nam dobry sposób komunikowania się. Będziemy mogli z niego korzystać do końca życia, a może nawet przekażemy go naszym dzieciom.